Werving van vrijwilligers in de cultuursector

Er werken veel vrijwilligers bij culturele instellingen en organisaties, en met zijn allen verzetten zij bergen werk. Via Culturele vacatures wordt ook met regelmaat geworven voor vrijwilligersfuncties, maar misschien niet zo veel als je op grond van de cijfers zou verwachten. Hoe zit dat? 

Er zijn recentelijk twee belangrijke onderzoeken gedaan die goed inzicht geven in de situatie, door de Boekmanstichting / Cultuurindex (sectorbreed) en door het VSBfonds (musea), uitgevoerd door MOVISIE. Vorig jaar publiceerde de Boekmanstichting een artikel over vrijwilligers in de culturele sector, gebaseerd op gegevens tot 2013. Hieruit bleek dat in 2013 in musea driekwart van de mensen onbetaald werkte. Ook bij poppodia, festivals en bibliotheken werkten meer vrijwilligers dan betaalde krachten. In de podiumkunsten werkte 40% onbetaald. Deze cijfers lieten een stijging zien ten opzichte van eerdere metingen tussen 2005 en 2013 (-Dimitri Lahaut, Vrijwilligers in de culturele sector in opmars, Boekman #103, juni 2015, p. 46. Zie ook dit artikel uit Trouw). In oktober 2016 bracht het VSBfonds de uitkomsten van hun onderzoek naar vrijwilligerswerk in musea naar buiten. Daaruit blijkt dat het aantal vrijwilligers in de museumsector mogelijk zelfs nog iets is toegenomen sinds 2013 (-VSBfonds). Hier moet wel bij opgemerkt worden dat dit om het aantal personen gaat, niet om het aantal ingezette uren. Dat is bij vrijwilligers doorgaans aanzienlijk lager dan bij betaalde werknemers. Uitgedrukt in fte’s ligt het aandeel van vrijwilligers in alle genoemde sectoren onder de 42%, soms ver daaronder. In sommige sectoren is de laatste jaren wel een toename van het gewerkte aantal uur te zien (-Lahaut, p. 46.).

Hoge en stijgende percentages dus. Zien wij dat in onze vacatures terug, zo vroegen wij ons af. Nee en ja: de hoge percentages niet, de stijging wel.

In 2016 (t/m oktober) betrof slechts 5% van ons vacature-aanbod vrijwilligersfuncties (onbezoldigde functies, zoals voor leden van een raad van toezicht, rekenen we hier niet bij). Dat is duidelijk niet evenredig met de verhouding op de werkvloer. Het grootste deel van de vrijwilligers wordt kennelijk vooral via andere kanalen en middelen geworven.

MOVISIE, de organisatie die het onderzoek voor het VSBfonds uitvoerde, stelt dat voor musea mond-tot-mond reclame het belangrijkste wervingsmiddel is, maar merkt ook op dat steeds meer musea hun eigen website of internet (bijvoorbeeld onze site, red.) gebruiken om bekendheid te geven aan vacatures. Soms is werven niet eens nodig: driekwart van de vrijwilligers heeft zich gewoon zelf aangemeld bij een museum (-Movisie, p. 32). Deze constateringen betreffen de museumsector. Hoewel slechts een derde van de vrijwilligers-vacatures op onze site van musea is, is het aannemelijk dat dit voor de hele sector geldt. Het verklaart het relatief lage percentage vrijwilligers-vacatures goed. Een andere reden om uitsluitend via eigen kanalen te werven is mogelijk het ontbreken van budget. De belangrijkste reden om met vrijwilligers te werken – zo wordt ook gesteld in het VSBfondsonderzoek – is immers van financiële aard: er moet simpelweg bespaard worden op de kosten.

Het percentage vrijwilligers-vacatures op onze site is wel toegenomen de laatste jaren: het is verdubbeld ten opzichte van 2014. Die toename heeft vermoedelijk zowel met de toegenomen vraag te maken, als met de professionalisering van het vrijwilligersbeleid, een trend die wij signaleren.

Ten eerste is een van de conclusies uit het onderzoek van het VSBfonds dat met een grotere afhankelijkheid van vrijwilligers musea de afgelopen jaren zijn gegroeid in hun aanpak van vrijwilligersbeleid. Naar aanleiding van het onderzoek is ook een “praktische handleiding vrijwilligersbeleid voor musea” ontwikkeld. Er is bovendien vastgesteld dat er nog maar weinig musea zijn waar geen enkele (vrijwillige dan wel betaalde) medewerker verantwoordelijk is voor de vrijwilligerscoördinatie; slechts 3% van de musea heeft in 2016 geen vrijwilligerscoördinator (-VSBfonds). Op onze site valt ook op dat er steeds vaker voor de functie van vrijwilligerscoördinator geworven wordt.

Verder blijkt uit allerlei initiatieven dat het in de hele cultuursector belangrijk wordt gevonden vrijwilligers op de juiste manier te binden en begeleiden. Zo organiseert CultuurSchakel – kenniscentrum en bemiddelingsorganisatie voor cultuuronderwijs en amateurkunst in Den Haag – een training “Vrijwilligers begeleiden in de kunst- en cultuursector”. Bij- en nascholingsorganisatie CultuurCollege in Arnhem biedt een training “Vrijwilligersmanagement” aan. En dat zijn slechts twee voorbeelden.

Al deze middelen dragen bij aan een professionalisering van het vrijwilligerswerk. Wel geeft zo’n 40% van de (kleinere) musea aan met een tekort aan vrijwilligers te kampen. En dat probleem zal zich ook bij organisaties uit andere sectoren van de cultuursector voordoen. Wij raden (uiteraard!) deze musea en andere organisaties met een vrijwilligerstekort aan om via onze site te werven: onze tarieven zijn relatief laag. Als er helemaal geen budget is, zijn we altijd bereid tot een retweet van een eigen oproep op Twitter. En onze LinkedIn-groep is bedoeld om ook minder gefortuneerde organisaties een platform met bereik te bieden: daar zijn oproepen voor vrijwilligers dan ook welkom!

Zoek je zelf een vrijwilligersfunctie in de cultuursector of werk als vrijwilligerscoördinator? Bekijk het actuele aanbod op de site.

, , , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie