Stichting ARTmatch: over de verzelfstandiging van ARTtube en Art Rocks

Per 26 juni 2016 zijn twee projecten van Museum Boijmans Van Beuningen verzelfstandigd. Het online videokanaal ARTtube en de muziekcompetitie Art Rocks staan sinds een jaar op eigen benen, onder de paraplu van Stichting ARTmatch. Hoe is die verzelfstandiging tot stand gekomen? Welke lessen zijn er uit zo’n proces te trekken en hoe gaat het nu met de stichting? De kersverse zakelijk leider, Judith Veraart (in dienst sinds 1 september 2017) interviewt voor ons Catrien Schreuder, één van de bestuursleden die de stichting heeft opgericht, over haar ervaringen.

Catrien, voor de lezers die ARTtube of Art Rocks nog niet kennen, kan je een korte pitch geven?

Haha, ja, daar zijn we intussen in getraind: ARTtube is hét online kanaal voor video’s over kunst en design van musea en kunstinstellingen uit Nederland en België. Met meer dan 1200 video’s, maar ook andere vernieuwende online en offline vormen van kennisdeling, brengen we de verhalen uit de musea naar mensen toe. ARTtube is echt een platform voor verdieping, innovatie en educatie van en voor de musea. Art Rocks is een bijzonder participatieproject waaraan musea samen met De Grote Prijs van Nederland werken: een muziekcompetitie waarin muziek en beeldende kunst samensmelten. Art Rocks daagt muzikanten uit zich voor een lied te laten inspireren door iconische kunstwerken uit de collecties van Nederlandse kunstmusea. Uiteindelijk gaat een kunstwerk pas echt iets betekenen als het iets met je doet. Muzikanten kunnen die hele persoonlijke beleving als geen ander vertolken, en wanneer ze dat doen ter plekke, voor het kunstwerk in de museumzaal, dan levert dat onvergetelijke  momenten op. Ik kan nog véél meer vertellen, maar dan is het geen pitch meer he? Neem in ieder geval eens een kijkje op onze sites.

Als hoofd educatie van Museum Boijmans Van Beuningen heb jij beide projecten zien groeien van experiment tot aansprekend podium voor musea die een nieuw publiek aanboren. Wat was het moment dat jullie dachten: we moeten zelfstandig worden?

Ik heb beide projecten vanaf het begin meegemaakt: ARTtube vanaf 2009 en Art Rocks vanaf 2012. Beide zijn het voor Museum Boijmans Van Beuningen belangrijke projecten geweest. We koesterden ze, maar zagen ook dat ze inhoudelijk sterker zouden worden als we ze niet voor onszelf zouden houden. En eenmaal besloten dat we samen met andere musea wilden gaan optrekken, ging het hard: ARTtube groeide van een gedeeld videokanaal van vijf musea in 2012 naar een platform van zo’n 35 musea nu. Art Rocks groeide na een eerste editie in alleen het Boijmans naar een competitie met drie musea in 2014, vijf in 2016 en zeven in 2018. Voor beide projecten is de samenwerking tussen de musea echt een grote kracht. Juist door krachten te bundelen en ons online gezamenlijk te presenteren weten we nieuw publiek te vinden en de inhoudelijke verhalen van de musea effectief te delen. De potentie daarvan is eindeloos. Als museum besloten we een stap terug te doen om die groei te bevorderen: “het kind moet het nest uit om zijn vleugels te kunnen uitslaan”. Met het oprichten van de stichting ARTmatch hebben we de beide projecten kans op financiële, organisatorische en inhoudelijke onafhankelijkheid willen geven. Als museum zijn we sindsdien net als de andere musea als deelnemer aan ARTtube en Art Rocks verbonden.

Bij dit soort projecten zijn veel stakeholders betrokken: de deelnemende musea, de fondsen die het project ondersteunen, inhoudelijke partners, het personeel en het publiek. Ik kan me voorstellen dat de verzelfstandiging ook in meer of mindere mate effect had op die relaties. Hoe hebben jullie dat gemanaged? Wat ging er goed en wat niet?

Het verzelfstandigen van een lopend project bleek geen eenvoudige klus. De gesprekken erover startten in de redactieraad van ARTtube, waarin destijds zes vertegenwoordigers van de 30 aangesloten ARTtube-musea zaten. De redactieraad is ingericht om de inhoudelijke koers van ARTtube te bepalen, met elkaar af te stemmen wat voor soort video’s er worden geplaatst en vast te stellen aan welke kwaliteitseisen deze moeten voldoen. In die tijd gingen de gesprekken ook veel over het bestaansrecht en de meerwaarde van ARTtube en hoe we die konden bestendigen. Daaruit ontstond ook het scenario van de verzelfstandiging. Binnen het museum was vooral de vraag: hoe garanderen we het voortbestaan van ons gekoesterde videokanaal, dat vooral afhankelijk was van de subsidies van fondsen? In 2008 konden we de website starten dankzij een genereuze bijdrage van het VSB fonds, en vanaf 2012 hadden we in vooral Fonds 21 en het Mondriaan Fonds stevige partners voor de verdere ontwikkeling. De sessies binnen het Wijzer Werven traject, waaraan we als ARTtube en Art Rocks deelnamen, gaven onze ideeën handen en voeten. Ook voor Art Rocks leek verzelfstandigen de kans op bestendiging en groei te verhogen. De keuze om de stap te nemen en beide projecten bij ARTmatch onder te brengen is gemaakt door het management team van het Boijmans. In wat volgde was het belangrijkste dat we transparant waren in elk stadium. We hebben de musea gevraagd mee te denken over mogelijke bestuursleden, feedback gevraagd op de concept statuten, ze geïnformeerd over de consequenties voor bestaande samenwerkingsovereenkomsten etc. Met de fondsen zijn we in gesprek gegaan over hun visie op een verzelfstandiging. Zou dat toekomstige aanvragen niet in de weg staan? En hoe gaan we om met bestaande toekenningen aan het Boijmans, kon de stichting die overnemen?

Wat vooral tegenviel is dat alle stappen eigenlijk meer tijd nodig bleken te hebben dan we vooraf hadden ingeschat. Al met al hebben we zeker een jaar heel hard gewerkt aan het goed inrichten van de nieuwe stichting. Dat heeft wel wat begrip en geduld gevraagd van betrokkenen. Gelukkig hebben we vooral veel steun ontvangen, zowel van fondsen als van onze collega’s in de verschillende musea.

Bij de overgang van project naar zelfstandige organisatie komt veel kijken. Een hernieuwde visie en strategie neerzetten voor de toekomstbestendigheid van de huidige projecten en mogelijk nieuwe projecten. Niet meer alleen met een begroting werken, maar verantwoordelijk zijn voor volledig financieel management. Keuzes maken voor een organisatiestructuur, personeelsmanagement. Er werd een bestuur opgericht….er komt van alles in mij op! Hoe heb je die overgang ervaren en wat waren jouw taken?

Het is boven alles een waanzinnig interessant traject. Ik heb vanuit mijn rol als hoofd Educatie en publieksbegeleiding van het Boijmans de verzelfstandiging in gang gezet. Samen met Rinske (Hordijk, directeur van ARTtube) en Esther (Lubberding, projectleider van Art Rocks) zijn we op zoek gegaan naar bestuursleden. Samen hebben we de eerste concept statuten geformuleerd en de juridische en financiële consequenties in kaart gebracht. Telkens opnieuw stuit je op zeer wezenlijke vragen: waarom moet deze stichting bestaan, wat gaat het brengen, hoe toekomstbestendig is het, voor wie bestaan we? Je denkt steeds met grote ambitie, maar wilt ook weer dicht blijven bij wat de kracht is van de projecten en waarom ze door zoveel musea worden gesteund. Voor veel zaken, bijvoorbeeld de juridische, fiscale of financiële aspecten heb ik kunnen leunen op een aantal goede adviseurs en steun binnen het Boijmans zelf. Dat gaf me ook het vertrouwen in het traject. Behalve als zeer arbeidsintensief en op momenten stressvol, heb ik het ook ervaren als iets wat energie geeft. Niet in de laatste plaats door de nieuwe mede-bestuursleden, die vol enthousiasme en met veel kennis van zaken beide projecten omarmden. Je bent dan echt aan het bouwen met elkaar. Ik weet nog goed hoe trots ik me voelde toen ik de oprichtingsakte tekende op het notariskantoor: “kijk nou wat we tot stand hebben gebracht!”

Foto: Kim Balster

Foto: Kim Balster

Jullie (we) zijn nu ongeveer een jaar verder, hoe gaat het inmiddels met ARTtube en Art Rocks?

Gelukkig heel goed. ARTtube is sindsdien verder gegroeid naar inmiddels tegen de 35 partners, heeft onlangs weer een prachtig programma op Lowlands neergezet en werkt nu hard aan een collectief onderwijsplatform van de musea. Art Rocks had afgelopen jaar een prachtige derde editie met vijf musea verspreid over het land. De grote finale eindigde in Paradiso, tjokvol twintigers en dertigers in de greep van de verhalen en geraakt door muzikanten en de kunst uit onze museumcollecties. Een nieuwe editie met zeven musea staat in de startblokken. De projecten worden nog steeds voor een groot deel mogelijk gemaakt door fondsen, en dat maakt het deels kwetsbaar. Bot gezegd: geen toekenningen betekent de stekker uit het project. Het vergroten van de financiële zelfstandigheid is de grootste uitdaging voor het stichtingsbestuur: we moeten ondernemend zijn, de eigen inkomsten verhogen, terwijl we ook nog moeten investeren in de organisatie zelf. Dat vraagt om visie, een beetje lef en vooral heel veel vertrouwen in de kwaliteit van wat we bieden. We staan in elk geval helemaal op scherp: elk uur, elke cent gaat naar het realiseren van onze doelstelling: meer mensen bereiken met kunst. En dat gaat zich hopelijk ook snel weer uitbetalen.

Heb je nog do’s en don’t voor collega’s die eenzelfde traject ingaan?

Laat je goed adviseren waar nodig, maar doe alleen dingen waarbij je je goed voelt. Dat geldt eigenlijk bij alle stappen: de keuze om het te doen, het opstellen van statuten, het kiezen voor de governance, het samenstellen van een bestuur. Telkens opnieuw zijn er heel veel keuzes te maken. Die keuzes moet je eerst beredeneren, er hangt vaak veel vanaf, maar uiteindelijk moet je met de onderbuik een knoop doorhakken. De weg ernaar toe levert allemaal hobbels op, die zijn alleen te nemen als je zelf gelooft in het belang ervan.

www.arttube.nlwww.artrocks.nl

Zoek jij ook werk of een stage waarin video of muziek een rol speelt? Bekijk de actuele vacatures op het gebied van video of muziek op onze site.

, , , , , , , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie