Het succes van de broedplaats

Waren broedplaatsen vroeger plekken – een tikkeltje dodgy – waar alles kon, waar je voor omfietste en waar vrijbuiters hun minimaatschappij creëerden, nu zijn ze steeds vaker goed georganiseerd, en maken ze een vaster deel uit van ons culturele landschap. Op Culturele vacatures zien we meer en meer vacatures voorbij komen bij broedplaatsen zelf of organisaties die ze faciliteren, zoals de Metaal Kathedraal in Utrecht, projectontwikkelaars Meurkens&Meurkens en Urban Resort in Amsterdam. Wat maakt de broedplaats zo succesvol?

Krakersmythe
Urban Resort is een grote speler in het broedplaatsen-veld. Deze Amsterdamse organisatie, opgericht door voormalig krakers die samen met de gemeente aan de bakermat stonden van wat nu het Amsterdamse broedplaatsenbeleid is, faciliteert inmiddels 14 broedplaatsen verspreid door de stad. Het overgrote deel hiervan is tijdelijk. Wessel de Boer beheert Broedplaats SUP aan het Surinameplein, een van de twee woon-/werkpanden van Stichting Urban Resort.

Uitzicht op BOGOTA, de nieuwste broedplaats van Meurkens&Meurkens.

“Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen vrijplaatsen en broedplaatsen. Ik denk dat je afdoet aan de vrijplaatsen in de jaren ’90 als je ze ‘dodgy’ noemt. Het waren hele vette plekken waar mensen graag bij wilden zijn. Een kraakpand biedt veel meer vrijheid. Je betaalt geen huur, mag alles zelf vormgeven, maar je begeeft je ook op de rand van de wet. Vroeger waren er heel veel van dat soort vrijplaatsen, en dat heeft hele mooie plekken voor de stad opgeleverd – zoals OT301, NDSM maar ook het ADM terrein, dat nu al 20 jaar gekraakt is. Broedplaatsen zijn meer ingekaderd binnen het beleid van Amsterdam, maar bieden daarentegen ook meer zekerheid”, legt Wessel uit.

Gentrification
Waar de meeste broedplaatsen van Urban Resort tijdelijk zijn, ontstaan er steeds meer plekken van permanente aard. Een van die plekken is BOGOTA, het nieuwste project van gebouwbeheerders, projectontwikkelaars én broers Rolf en Maarten Meurkens. Na jaren van tijdelijke leegstand gebruik te hebben gemaakt om creatieve ondernemers te huisvesten, hebben ze sinds kort het oude BAM terrein in Halfweg in hun bezit. Dit gigantische terrein, met verschillende panden liggend aan het water, wordt een creatieve minimaatschappij.

In één van de hallen van BOGOTA kunnen ondernemers een zeecontainer huren.

“Er is gewoon behoefte aan”, zegt Maarten Meurkens. “De meeste broedplaatsen ontstaan vanuit de behoefte van een groep kunstenaars en creatievelingen die niet gewoon ergens iets kunnen huren, maar wel iets leuks willen ondernemen. Die starten een broedplaats omdat ze dan een beetje geholpen worden vanuit de Gemeente Amsterdam. Iets anders is dat we sinds 2000 ongeveer allemaal op de hoogte zijn van ideeën over gentrification, onder andere van denkers als Richard Florida. Vanuit dat oogpunt is het ideaal om broedplaatsen te creëren.”

Succes
Het succes van broedplaatsen is niet eenduidig. Het zou op een bepaalde manier gewijd kunnen worden aan de krakers van vroeger, die los van alle maatschappelijke regels een plaats creëerden waar mensen konden doen en laten wat ze wilden. Die plekken waren vaak ongekend populair, en dat resulteerde in het cultiveren van de vrijplaats tot broedplaats om de stad interessant te houden.

Een andere reden kan kruisbestuiving zijn. “Kunstenaars en ambachtslieden worden zichtbaar”, zegt Rolf Meurkens. “Veel meer dan wanneer ze zelf ergens op een plekje zitten. Hun werk wordt vaker gezien en er ontstaan samenwerkingen. Daarnaast maken we door broedplaatsen cultuur onderdeel van het publieke leven, onder andere door de mix van vakgebieden.”

Zeecontainers in BOGOTA.

Een derde reden is de reclame- en marketingindustrie. “Een paar voorlopers hebben gesnapt dat broedplaatsen belangrijk werden. Onder andere MTV, die zijn gaan bouwen naast de NDSM, wat toen al een vrijplaats was. Achteraf snap je dat – de makers daar moesten jong zijn. Maar ook Google, kijk hoe de Google Campus nu ingericht is. En de Alexander Klöppings van deze wereld, die gewoon in een hoodie bij DWDD aan tafel zit. Al dat soort ontwikkelingen zijn heel belangrijk geweest voor het succes van broedplaatsen”, aldus Maarten.

Toekomst
BOGOTA is een gigantische permanente broedplaats. De broers Meurkens hebben zichtbaar zin in wat BOGOTA allemaal zou kunnen worden en zijn. “Het permanente karakter maakt de insteek wel anders. We hebben iets meer geduld en doen meer selectie aan de poort. Je selecteert op een gezonde mix. En er is ons ook veel aan gelegen om goed te kijken of mensen niet in elkaars vaarwater zitten. Die factoren bepalen wel echt het succes van een broedplaats. Het is in ieder geval fantastisch dat we hier heel veel mensen uit onze oude locaties kunnen herhuisvesten. Wij vinden dit gewoon het allerleukste wat er is.”

Rolf Meurkens bellend in BOGOTA.

Wessel plaats wel een kanttekening bij het nu zo succesvolle broedplaatsenbeleid van Amsterdam. “In maart 2018 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Als er een coalitie komt die andere prioriteiten stelt zijn de (jonge) kunstenaars daar de dupe van. Zonder subsidie kunnen broedplaatsen moeilijk ontstaan en worden kunstenaars uitgeleverd aan de vrije markt. Een betaalbare plek vinden in de stad is dan erg moeilijk.” Ondertussen hoopt Urban Resort iets van die oude krakerspassie levend te houden. “Ons doel is binnen het beleid vette omfietsplekken te creëren en de stad toegankelijk te houden voor kunstenaars.”

Op zoek naar een baan bij een broedplaats, of een broedplaats ontwikkelaar? Bekijk het actuele aanbod op onze site.

Tekst: Rosa Scholtens, Culturele vacatures

, , , , , , , , , , , , , , , , , ,

2 Reacties op Het succes van de broedplaats

  1. Judith Schoneveld 24/12/2017 op 16:47 #

    En, TimeWindow in Rotterdam: nieuw! -een broedplaats van podiumkunstenaars
    http://timewindow.nl/

  2. Nicky Duin 08/12/2017 op 12:26 #

    Nog een goed voorbeeld is de Broedmachine in Beverwijk! Check http://www.broedmachine.cc

Geef een reactie