Werkconferentie Arbeidsmarktagenda

Precies een week geleden – maandag 21 januari 2019 – vond de Werkconferentie Arbeidsmarktagenda plaats in TivoliVredenburg in Utrecht. Culturele vacatures was hierbij aanwezig. We doen graag kort verslag van deze middag omdat het onderwerp voor iedereen die in de cultuursector werkt (of wil werken) van groot belang is.

Arbeidsmarktagenda
Mogelijk niet voor iedereen bekend, dus eerst de vraag: wat is die Arbeidsmarktagenda nou precies en hoe is zij ontstaan?

In 2016 publiceerden de SER en de Raad van Cultuur het rapport Verkenning arbeidsmarkt culturele sector. De conclusie in dit rapport ‘dat de arbeidsmarktsituatie van veel werkenden in de culturele sector zorgelijk is’ was voor toenmalig minister van OCW Jet Bussemaker reden om stappen te zetten om die arbeidsmarktpositie structureel te verbeteren. Eén van die maatregelen was het verzoek aan Kunsten ’92 – de belangenorganisatie voor de hele kunst-, cultuur- en erfgoedsector – om met de sector door middel van een sociale dialoog tot een sector-brede en discipline-overstijgende arbeidsmarktagenda te komen.

In 2017 heeft Kunsten ’92 in samenwerking met het culturele veld de Arbeidsmarktagenda Culturele en Creatieve sector 2017 – 2023 opgesteld. Deze werd in november 2017 gepresenteerd. Deze werkagenda bevat een 21-tal agendapunten. Voor ieder agendapunt is een zogeheten aanjager aangesteld, die het initiatief neemt bij de coördinatie en uitvoering van dit agendapunt. De agendapunten zijn gericht op drie doelen: het versterken en verbeteren van de sociale dialoog, het verdienvermogen en de arbeidsvoorwaarden.

Uitvoering van de agenda moet de arbeidsmarktpositie van werkenden in de culturele en creatieve sector verbeteren en zo een bijdrage leveren aan een duurzame, toekomstbestendige en bloeiende culturele en creatieve sector in Nederland. De agenda richt zich op alle werkenden in de gehele (gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde) culturele en creatieve sector in Nederland.
(bron: Arbeidsmarktagenda culturele en creatieve- sector- 2017-2023)

De werkconferentie
Het doel van de werkconferentie op maandag 21 januari 2019 was om ruim een jaar na de presentatie van de agenda plaats te bepalen en de dialoog aan te gaan: “om te laten zien waar wij staan met de uitvoering van de Arbeidsmarktagenda en om samen met jou de uitvoering ervan weer een stap verder te brengen”. Minister Van Engelshoven was de gehele middag aanwezig.

De conferentie opende met een animatiefilm van Yuri Veerman en Bob Mayata over de vraag in wat voor soort samenleving je wilt leven. Dagvoorzitter Ruben Maes (&MAES, strategisch adviseur voor bestuurders, directies en management van publieke organisaties – red.) gaf vervolgens concreet vorm aan het streven naar sociale dialoog door enkele deelnemers naar hun motivatie om bij de dag aanwezig te zijn te vragen en naar hun positie in de cultuursector.

Daarna volgden “tafelgesprekken met de aanjagers van de agendapunten”. In deelsessies werd gesproken en gediscussieerd over de afzonderlijke agendapunten die door aanjagers werden ingeleid. Onderwerpen waren onder andere de diverse cultuur-cao’s, collectief onderhandelen, professionele ontwikkeling. Over alle onderwerpen van de tafelgesprekken zijn filmpjes te bekijken. Ondergetekende was aanwezig bij de sessie “Wat we samen weten over de kunst van HRM”:


Fotograaf: Jack Aarts

Een van de tafelgesprekken behandelde het meest bekende onderdeel van de agenda: de Fair Practice Code. Tijdens deze sessie is de website www.fairpracticecode.nl gelanceerd. Via deze website kun je de Fair Practice Scan invullen: een praktische tool waarmee zowel werkgevers en opdrachtgevers, als werknemers en opdrachtnemers kunnen toetsen hoe ‘fair’ ze eigenlijk bezig zijn.

De plenaire slotsessie bestond uit een lezing van Derk Loorbach, hoogleraar sociaal-economische transities aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en twee panel-gesprekken.

Derk Loorbach sprak over maatschappelijke transities en de kansen die hij daar ziet voor de culturele en creatieve sector. Na een schets van transitiedynamiek en het richting geven aan en versnellen van transities, was zijn boodschap voor de cultuursector zowel relativerend als opbeurend: “Accepteer dat het sappelen blijft: je wilt altijd meer, het is nooit af. […] Je zal altijd met beperkte middelen je ambities moeten waarmaken.” Maar behalve naar de rol van de overheid te kijken adviseert hij te zoeken waar nou de eigen kracht zit. “Er is een enorme vraag in allerlei domeinen naar creativiteit, naar denkkracht, naar inbeeldingsvermogen, naar communicatie-vermogen en jullie kunnen daar als veld een enorme bijdrage aan leveren met jullie locaties, met jullie netwerk en met jullie instrumentarium.”

De eerste panel-discussie wilde het perspectief op de veranderende arbeidsmarkt vanuit de “blik van buiten” laten zien. Deelnemers waren Mei Li Vos (PvdA-senator en Bestuurder AVV), Henriëtte Prast (D66-senator en hoogleraar persoonlijke financiële planning aan de Universiteit van Tilburg) en Bart Drenth (voorzitter rechtenorganisatie Pictoright en MKB-Nederland Amsterdam). Er werd gesproken over sterkere organisatie van zzp’ers en gepleit voor samenwerking en zelforganisatie.

De tweede panel-discussie ging over de vraag “Wat gebeurt er daadwerkelijk op de vloer?”, gezien vanuit de “blik van binnen”, oftewel besproken door vertegenwoordigers uit het veld. Deelnemers waren Marene Elgershuizen (Platform voor Freelance Musici), Andreas Fleischmann (Directeur DeLaMar Theater), Kevin de Randamie (Braenworks) en Freek van den Bergh (fotojournalist). Er werd gesproken over zzp-schap, werkgeverschap en creatief cultureel ondernemen, waaruit de passie voor hun werk duidelijk bleek. En ook hoe bepalend die is voor zakelijke beslissingen: “Toen ik voor de keuze stond om een tweede album te maken of mijn huur te betalen, werd het natuurlijk het eerste”, aldus De Randamie.

De middag werd afgesloten door minister Minister Van Engelshoven. Zij riep op eenheid te tonen en vooral de makers te koesteren. “We moeten zorgen dat we de makers koesteren, want alle instituties in de cultuursector bestaan bij de gratie van de makers die met passie ongelofelijk mooie dingen maken. Maar met passie smeer je niet je boterham. Makers zijn professionals die ook de ruimte moeten krijgen om te experimenteren. Als we alleen maar focussen op het publieksbereik en het geld, dan krijg je stilstand.”

Het was in veel opzichten een verhelderende middag. Onder meer werd duidelijk dat de problemen mede bestaan doordat er in deze sector vanuit passie gewerkt wordt terwijl “de koek klein is”. Mensen zijn bereid voor minder “dan normaal” te werken; angst om niet te kunnen maken wat ze willen, is hier de belangrijkste drijfveer. Een manier om het probleem aan te tonen zou zijn om toch soms te kiezen voor “niet maken”, en zo te laten zien hoe het culturele aanbod daarmee verschraalt. Maar dat kunnen veel makers (en anderen uit de sector) echt niet over hun hart verkrijgen.

Een andere oplossing is om de “koek groter te maken”. Op de conferentie werd dit vooral benaderd vanuit de visie dat de bijdragen van de overheid groter moeten worden. Op Culturele vacatures zien we aan de opkomst van vacatures voor nieuw opgerichte afdelingen Development dat organisaties hier zelf de laatste jaren heel hard aan werken – maar om de effecten daarvan op de arbeidsmarktsituatie te zien vraagt meer tijd.

De roep om de krachten te bundelen, om te verenigen, was de hele middag te horen, maar tevens werd zichtbaar hoe moeilijk dat in de praktijk is. In elk geval staat vast dat deze Arbeidsmarktagenda van groot belang is, dat de discussie gevoerd wordt en de goede weg (voor zover zichtbaar) is ingezet.

Meer informatie:

Tekst: Jaconelle Stas-Schuffel, Culturele vacatures
Datum: 28 januari 2019

, , , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie